คู่มือฉบับสมบูรณ์: กฎหมายอบรมดับเพลิงสำหรับบริษัท (อบรมอะไร กี่คน ยื่นเอกสาร ถ่ายภาพส่งรายงาน และแก้ปัญหาคิวเต็ม)

คู่มือกฎหมายอบรมดับเพลิงฉบับสมบูรณ์สำหรับบริษัท อบรมอะไรบ้าง กี่คน ขั้นตอนยื่นเอกสาร แบบฟอร์ม ปอ.1 วิธีถ่ายภาพส่งรายงาน พร้อมทางแก้ปัญหาศูนย์เต็มช่วงปลายปี

ตาม กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 กฎหมายบังคับให้ทุกสถานประกอบการ (ที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป) ต้องดำเนินการด้านการป้องกันและระงับอัคคีภัยอย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน รวมถึงป้องกันความผิดตามกฎหมาย (มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ) และป้องกันปัญหาการถูกปฏิเสธความคุ้มครองจากบริษัทประกันภัยเมื่อเกิดเหตุ

บทความนี้สรุปทุกขั้นตอนแบบเจาะลึกตั้งแต่เริ่มต้นจนจบกระบวนการ สำหรับผู้ดูแลงาน HR, จป. หรือเจ้าของกิจการที่ยังไม่เคยดำเนินการมาก่อน

1. บริษัทต้องอบรมอะไรบ้าง และต้องใช้พนักงานกี่คน?

กฎหมายแบ่งภารกิจด้านการฝึกอบรมออกเป็น 2 ส่วนหลัก ที่บริษัทต้องดำเนินการให้ครบถ้วน โดยทั้ง 2 ส่วนนี้ต้องจัดอบรมโดย หน่วยงานฝึกอบรมที่ได้รับใบอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเท่านั้น (บริษัทไม่สามารถจัดอบรมกันเองแล้วออกใบรับรองเองได้)

หัวข้อเปรียบเทียบ1. การฝึกอบรมดับเพลิงขั้นต้น2. การฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ
จำนวนคนที่ต้องเข้าอบรมไม่น้อยกว่า 40% ของจำนวนพนักงานทั้งหมดในแต่ละหน่วยงาน/กะ (หากคำนวณแล้วมีเศษให้ปัดขึ้นเสมอ)พนักงานทุกคน (100%) ที่ปฏิบัติงานอยู่ในสถานประกอบการ
ความถี่ในการจัดอบรมอบรมครั้งเดียว พนักงานคนเดิมไม่ต้องอบรมซ้ำ (แต่หากมีพนักงานลาออกจนสัดส่วนต่ำกว่า 40% ต้องส่งคนใหม่ไปอบรมเพิ่มทันที)อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง (ต้องจัดซ้ำทุกปี)
ระยะเวลาการเรียน1 วันเต็ม (6 ชั่วโมง)ประมาณครึ่งวัน – 1 วัน (ขึ้นอยู่กับขนาดอาคารและความซับซ้อนของแผน)
รูปแบบและเนื้อหาการเรียนภาคทฤษฎี (3 ชม.): ทฤษฎีการเกิดไฟ, การแบ่งประเภทของเพลิง (A, B, C, D, K), จิตวิทยาเมื่อเกิดอัคคีภัย, การป้องกันแหล่งกำเนิดไฟ และหลักการทำงานของเครื่องดับเพลิงชนิดต่างๆ
ภาคปฏิบัติ (3 ชม.): ฝึกใช้ถังดับเพลิงเคมีแห้ง/CO2 ดับไฟจริง, การใช้สายฉีดน้ำดับเพลิง และการเข้าผจญเพลิงเบื้องต้น
ซ้อมสถานการณ์จำลองจริงในบริษัท: แบ่งหน้าที่ทีมผจญเพลิง ทีมอพยพ ทีมปฐมพยาบาล การตัดกระแสไฟฟ้า การส่งสัญญาณแจ้งเหตุ การเคลื่อนย้ายคนออกจากอาคารไปยังจุดรวมพล และการเช็กยอดผู้สูญหาย

หมายเหตุเพิ่มเติม: กรณีเป็นอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ หรือโรงงานที่มีความเสี่ยงสูง (เช่น เก็บสารเคมีไวไฟ) กฎหมายอาจกำหนดให้ต้องจัดตั้ง “ทีมดับเพลิงประจำสถานประกอบการ” และอบรมหลักสูตรขั้นสูงเพิ่มเติมตามระดับความเสี่ยง

รายละเอียดการอบรม อัตราส่วนวิทยากร และเนื้อหาตามกฎหมาย

รูปแบบการอบรมและสัดส่วนที่ต้องทำ

  1. การฝึกอบรมดับเพลิงขั้นต้น (6 ชั่วโมง):
    • สัดส่วนพนักงาน: ไม่น้อยกว่า 40% ของพนักงานในแต่ละแผนก/กะ (แนะนำให้เผื่อไว้ที่ 45-50% กันพนักงานลาออก)
    • อัตราส่วนวิทยากรต่อผู้อบรม (ตามกฎหมาย):
      • ภาคทฤษฎี: วิทยากร 1 คน ต่อผู้อบรม ไม่เกิน 60 คน (ต่อ 1 ห้อง)
      • ภาคปฏิบัติ: วิทยากร 1 คน ต่อผู้อบรม ไม่เกิน 20 คน
  2. การฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (อย่างน้อย 3 ชั่วโมง):
    • สัดส่วนพนักงาน: พนักงาน ทุกคน (100%) ที่ปฏิบัติงานในบริษัท
    • ความถี่: อย่างน้อย ปีละ 1 ครั้ง

💡 โน้ตเสริม (เทคนิคจัด 2 หลักสูตรให้จบใน 1 วัน): หากบริษัทต้องการรวบยอดให้จบภายในวันเดียว แนะนำให้จัดรูปแบบ In-house Training (จ้างศูนย์ฝึกมาจัดที่บริษัท) เท่านั้น เพราะการซ้อมอพยพหนีไฟกฎหมายบังคับให้ซ้อมในสถานที่ปฏิบัติงานจริงของพนักงาน การจัด In-house จะช่วยให้สามารถจัดตารางเรียนดับเพลิงขั้นต้น (กลุ่ม 40%) ควบคู่ไปกับการซ้อมอพยพหนีไฟ (กลุ่ม 100%) ได้อย่างลงตัวในวันเดียว (รวมเวลาประมาณ 7-9 ชั่วโมง) ช่วยประหยัดทั้งงบประมาณและเวลาหยุดสายการผลิตของบริษัท

ลำดับเนื้อหาการอบรมและกำหนดการ (เรียงตามขั้นตอนจริง)

ช่วงเช้า (09.00 – 12.00 น.) : ภาคทฤษฎี (3 ชั่วโมง)สำหรับกลุ่มพนักงาน 40% (และทีมซ้อมอพยพหนีไฟ)

  1. ทฤษฎีการเกิดเพลิงไหม้ (องค์ประกอบของไฟและการลุกลาม)
  2. การแบ่งประเภทของเพลิง (Class A, B, C, D, K) และวิธีดับเพลิงแต่ละประเภท
  3. จิตวิทยาเมื่อเกิดอัคคีภัย (การควบคุมสติและพฤติกรรมมนุษย์เมื่อเกิดเหตุ)
  4. การป้องกันแหล่งกำเนิดของการติดไฟในสถานประกอบการ
  5. เครื่องดับเพลิงชนิดต่างๆ และวิธีการใช้งาน (ผงเคมีแห้ง, CO2, โฟม, น้ำยาเหลวระเหย)
  6. วิธีการใช้อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล (PPE) ในการดับเพลิง
  7. แผนป้องกันและระงับอัคคีภัย แผนการอพยพหนีไฟ และการค้นหาช่วยเหลือผู้ประสบภัยของบริษัท

ช่วงบ่าย (13.00 – 16.00 น.) : ภาคปฏิบัติ (3 ชั่วโมง)

  1. ฐานฝึกดับเพลิงขั้นต้น (กลุ่ม 40%):
    • ฝึกดับไฟจริงจากเพลิงประเภท A (เชื้อเพลิงทั่วไป เช่น ไม้ กระดาษ)
    • ฝึกดับไฟจริงจากเพลิงประเภท B (ของเหลวติดไฟ/ก๊าซ เช่น น้ำมัน)
    • ฝึกดับไฟจากเพลิงประเภท C (อุปกรณ์ไฟฟ้า) และสาธิตเพลิงประเภท D (โลหะติดไฟ)
    • ฝึกการใช้สายส่งน้ำและหัวฉีดน้ำดับเพลิง (Fire Hose)
  2. ฐานฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (พนักงาน 100%):
    • จำลองเหตุการณ์เกิดเพลิงไหม้ในอาคาร กดสัญญาณแจ้งเหตุ (Fire Alarm)
    • ทีมดับเพลิงเข้าระงับเหตุเบื้องต้น / ทีมอพยพนำพนักงานหนีไฟตามเส้นทางสู่จุดรวมพล
    • เช็กยอดพนักงานที่จุดรวมพล ค้นหาและช่วยเหลือผู้ติดค้าง/ปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บ
    • วิทยากรสรุปผลการซ้อมและประเมินจุดที่ต้องปรับปรุง

2. ขั้นตอนการดำเนินการ รายชื่อแบบฟอร์ม และช่องทางยื่นเอกสาร

กระบวนการทำงานทั้งหมดตั้งแต่ต้นจนจบสามารถแบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1: เตรียมความพร้อมและคัดเลือกศูนย์ฝึกอบรม (ล่วงหน้าอย่างน้อย 1-2 เดือน)

  1. เช็กยอดพนักงาน: นับจำนวนพนักงานทั้งหมดในบริษัท ณ ปัจจุบัน แยกตามแผนกหรือกะการทำงาน เพื่อคำนวณตัวเลข 40% (แนะนำให้บวกเผื่อไว้ที่ 45% – 50% เพื่อป้องกันปัญหายอดตกหากมีคนลาออก)
  2. เช็กประวัติพนักงานเดิม: ตรวจสอบว่ามีพนักงานคนใดเคยผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้นจากที่ทำงานเก่าหรือไม่ หากมี ใบรับรอง (Certificate) ที่ออกโดยศูนย์ฝึกอบรมที่ได้รับอนุญาต สามารถนำมานับรวมในโควตา 40% ได้เลยโดยไม่ต้องส่งเรียนใหม่
  3. เลือกรูปแบบการอบรม:
    • Public Training (ส่งไปเรียนข้างนอก): เหมาะกับบริษัทที่ส่งคนอบรมไม่เยอะ (เช่น 1-15 คน) ส่งพนักงานไปเรียนรวมกับบริษัทอื่นตามรอบที่ศูนย์ฝึกอบรมเปิดรับ
    • In-house Training (จ้างวิทยากรมาสอนที่บริษัท): เหมาะกับบริษัทที่มีคนอบรมเยอะ (เช่น 20-30 คนขึ้นไป) ซึ่งจะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายต่อหัวและสะดวกต่อการจัดตารางงาน
  4. ตรวจสอบใบอนุญาตของศูนย์ฝึกอบรม: ก่อนตกลงจ้างและโอนเงินมัดจำ ต้องขอสำเนา ใบอนุญาตขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยงานฝึกอบรม จากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน มาตรวจสอบวันหมดอายุและรายชื่อวิทยากรให้ถูกต้อง

ขั้นตอนที่ 2: การยื่นเอกสารขออนุญาต / แจ้งแผนการฝึกซ้อมต่อราชการ

  • กรณีอบรมดับเพลิงขั้นต้น (40%): บริษัท ไม่ต้อง ยื่นเอกสารขออนุญาตล่วงหน้ากับหน่วยงานราชการ เพียงแค่จัดอบรมให้เรียบร้อย แล้วเก็บใบรับรองและรายชื่อผู้ผ่านการอบรมไว้เป็นหลักฐานที่บริษัท
  • กรณีซ้อมอพยพหนีไฟ (100%): บริษัท ต้องยื่นแผนการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ ล่วงหน้า ไม่น้อยกว่า 30 วัน ก่อนวันซ้อมจริง
    • ยื่นที่ไหน / กับใคร: ยื่นต่อ อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมาย ณ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่ (กรุงเทพฯ ยื่นตามเขตพื้นที่ / ต่างจังหวัด ยื่นที่สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัด) หรือยื่นผ่านระบบออนไลน์ E-Service ของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
    • เอกสารชุดที่ 1 (ยื่นก่อนซ้อม 30 วัน):
      1. หนังสือนำส่งขอแจ้งกำหนดการและส่งแผนการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (หัวจดหมายบริษัท)
      2. แผนการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (ระบุวัตถุประสงค์, วันเวลา, สถานที่, โครงสร้างทีมฉุกเฉิน, ผังเส้นทางหนีไฟ และจุดรวมพล — โดยปกติศูนย์ฝึกอบรมที่จ้างมาจะเป็นผู้ช่วยร่างแผนชุดนี้ให้)
      3. สำเนาใบอนุญาตขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยงานฝึกอบรม ของศูนย์ฝึกอบรมที่จ้างมาดำเนินการ (ต้องยังไม่หมดอายุ)
      4. สำเนาบัตรประจำตัววิทยากร หรือรายชื่อวิทยากรที่ขึ้นทะเบียนกับศูนย์ฝึกนั้น

ขั้นตอนที่ 3: วันดำเนินการฝึกซ้อมจริง และขั้นตอนการถ่ายภาพและคลิปประกอบรายงาน

ในวันซ้อมจริง บริษัทต้องมอบหมายเจ้าหน้าที่อย่างน้อย 1-2 คน ทำหน้าที่เป็น ช่างภาพและผู้บันทึกเวลา โดยภาพถ่ายที่จะนำไปแนบในรายงานส่งราชการ ต้องเรียงลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่ต้นจนจบ และเห็นภาพกิจกรรมชัดเจน ดังนี้ (แนะนำให้ตั้งค่ากล้องให้แสดง วันที่และเวลา (Timestamp) บนภาพถ่ายด้วย):

  1. ภาพบรรยากาศการอบรมภาคทฤษฎี: เห็นวิทยากรกำลังบรรยาย และพนักงานนั่งฟังการอบรม
  2. ภาพการซักซ้อมหน้าที่ของทีมฉุกเฉิน: การสวมปลอกแขนหรือหมวกแยกหน้าที่ (ทีมดับเพลิง, ทีมอพยพ, ทีมปฐมพยาบาล, ทีมตัดกระแสไฟฟ้า)
  3. ภาพขณะเกิดเหตุและแจ้งเหตุ: ภาพจำลองจุดเกิดเหตุเพลิงไหม้, ภาพพนักงานกดสัญญาณแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Manual Pull Station) หรือการใช้โทรโข่ง/วิทยุสื่อสารประกาศอพยพ
  4. ภาพการเข้าระงับเหตุเบื้องต้น: ภาพทีมผจญเพลิงของบริษัทเข้าใช้ถังดับเพลิง หรือลากสายฉีดน้ำดับเพลิงเข้าควบคุมเพลิง
  5. ภาพขณะอพยพหนีไฟ: ภาพพนักงานเดินแถวเรียงหนึ่งออกจากอาคารตามเส้นทางหนีไฟอย่างเป็นระเบียบ (ห้ามวิ่ง ห้ามใช้ลิฟต์) โดยมีผู้นำทางและผู้ปิดท้ายคอยดูแล
  6. ภาพการค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัย / ปฐมพยาบาล: ภาพทีมค้นหาเข้าช่วยเหลือผู้ติดค้างในอาคาร และการทำปฐมพยาบาลเบื้องต้น (เช่น การทำ CPR หรือปฐมพยาบาลผู้สำลักควัน) ณ จุดปลอดภัย
  7. ภาพการรวมพลและเช็กยอด (สำคัญมาก): ภาพพนักงานทั้งหมดยืนรวมตัวกันที่ ป้ายจุดรวมพล (Assembly Point) อย่างชัดเจน มีหัวหน้าแผนกกำลังเช็กยอดพนักงาน และรายงานยอดต่อผู้อำนวยการดับเพลิง (Incident Commander)
  8. ภาพการสรุปผลการฝึกซ้อม (Debrief): ภาพวิทยากรและผู้บริหารสรุปจุดบกพร่องและเวลาที่ใช้ในการอพยพทั้งหมดหลังเสร็จสิ้นภารกิจ

สิ่งที่ต้องถ่ายเป็น “วิดีโอ” (สำหรับเก็บเป็นหลักฐานประกอบรายงานและตรวจประเมิน):

  1. คลิปจับเวลาการอพยพ (ต่อเนื่องไม่ตัดต่อ): เริ่มกดถ่ายตั้งแต่ วินาทีที่เสียงสัญญาณ Fire Alarm ดังขึ้น -> บันทึกภาพการเดินอพยพ -> จนถึง วินาทีที่พนักงานคนสุดท้ายเดินมาถึงจุดรวมพลและรายงานยอดครบ (เพื่อยืนยันตัวเลขเวลาอพยพที่ใช้กรอกในรายงาน เช่น 3 นาที 15 วินาที)
  2. คลิปขณะฝึกดับเพลิงภาคปฏิบัติ: ถ่ายสั้นๆ 15-30 วินาที ขณะพนักงานเข้าดับเพลิงจริง เพื่อยืนยันว่ามีการฝึกปฏิบัติจริงไม่ได้แค่นั่งฟังบรรยาย

ขั้นตอนที่ 4: การยื่นรายงานผลการฝึกซ้อม (หลังซ้อมเสร็จ)

เมื่อการซ้อมอพยพหนีไฟเสร็จสิ้น บริษัทต้องจัดทำ รายงานผลการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ ยื่นส่งต่อหน่วยงานราชการภายใน 30 วัน นับแต่วันที่เสร็จสิ้นการฝึกซ้อม

  • ยื่นที่ไหน / กับใคร: ยื่นที่หน่วยงานเดิม (สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่/จังหวัด หรือระบบ E-Service)
  • เอกสารชุดที่ 2 (ยื่นหลังซ้อมภายใน 30 วัน):
    1. หนังสือนำส่งรายงานผลการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (หัวจดหมายบริษัท)
    2. แบบรายงานผลการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (แบบ ปอ.1 / แบบฟอร์มตามประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน) ระบุรายละเอียดผลการซ้อม เวลาที่ใช้ในการอพยพ ปัญหาและอุปสรรคที่พบ
    3. สำเนาหนังสือรับแจ้งแผนการฝึกซ้อม (ใบรับเรื่องจากขั้นตอนที่ 2 เพื่ออ้างอิงว่าได้ยื่นแผนล่วงหน้า 30 วันแล้ว)
    4. รายชื่อและลายมือชื่อผู้เข้าร่วมการฝึกซ้อมทั้งหมด (แยกตามแผนก พร้อมสรุปยอดพนักงานทั้งหมด ยอดผู้เข้าซ้อม และเหตุผลของคนที่ไม่เข้าซ้อม เช่น ลาป่วย ลากิจ)
    5. ภาพถ่ายประกอบการฝึกซ้อม (ครบทั้ง 8 ขั้นตอนตามข้อ 3 พร้อมคำบรรยายใต้ภาพทุกภาพ)
    6. สำเนาใบอนุญาตของศูนย์ฝึกอบรม และสำเนาวุฒิบัตร/ใบรับรองการดำเนินการ ที่ศูนย์ฝึกออกให้หลังซ้อมเสร็จ

รวมลิงก์เอกสารและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

  • กฎหมายหลัก: กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 (ค้นหาฉบับเต็มได้ที่เว็บไซต์ ราชกิจจานุเบกษา หรือ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน)
  • กฎหมายหลักเกณฑ์ศูนย์ฝึกอบรม: ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยงานฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้น หน่วยงานฝึกซ้อมดับเพลิงและหนีไฟ (กำหนดเรื่องเนื้อหา 6 ชม. และอัตราส่วนวิทยากร 1:60 / 1:20)
  • ระบบยื่นแผนและรายงานผลซ้อมหนีไฟ (e-Service กรมสวัสดิการฯ): https://eservice.labour.go.th
  • หน้าดาวน์โหลดแบบฟอร์มยื่นแผน/รายงานผล: https://eservice.labour.go.th/register/document
  • ระบบยื่นลดหย่อนภาษี 200% (e-Service กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน): https://e-service.dsd.go.th

(คำแนะนำ: เนื่องจากแบบฟอร์มหนังสือนำส่งของแต่ละเขตพื้นที่ใน กทม. และต่างจังหวัด อาจมีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันเล็กน้อย แนะนำให้โทรสอบถามเจ้าหน้าที่ตรวจความปลอดภัยประจำเขต/จังหวัดของท่าน หรือให้ศูนย์ฝึกอบรมที่ท่านจ้างส่งไฟล์ Word ต้นแบบล่าสุดให้จะรวดเร็วและแม่นยำที่สุด)

3. ควรจัดอบรมช่วงไหนของปีดีที่สุด?

  • ช่วงเวลาทองที่แนะนำที่สุด: เดือนกุมภาพันธ์ – มิถุนายน (Q1 – Q2)
    • เหตุผล: เป็นช่วงต้นปีที่งบประมาณเพิ่งได้รับการอนุมัติ พนักงานยังมีเวลาว่าง ไม่ติดภารกิจปิดงบหรือเร่งส่งยอดปลายปี ศูนย์ฝึกอบรมยังมีคิวว่างให้เลือกวันได้ตามความสะดวกของบริษัท ที่สำคัญคือหากเกิดข้อผิดพลาดเรื่องเอกสารหรือต้องเลื่อนวันซ้อม ยังมีเวลาเหลือเฟือในการแก้ไขให้ถูกต้องภายในปีนั้น
  • ช่วงเวลาที่ควรหลีกเลี่ยง: เดือนตุลาคม – ธันวาคม (Q4)
    • เหตุผล: เป็นช่วง “คอขวด” ของทุกบริษัททั่วประเทศ เพราะหลายองค์กรเพิ่งตรวจสอบพบว่ายังดำเนินการไม่ครบตามกฎหมาย ทำให้แห่จองคิวศูนย์ฝึกอบรมพร้อมกันหมด

4. รวมปัญหาที่พบบ่อยในการทำงานจริง และแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบ

ปัญหาที่พบบ่อยสาเหตุและความเสี่ยงแนวทางแก้ไข (เฉพาะหน้า & ระยะยาว)
1. ปลายปีงานเยอะ ศูนย์ฝึกคิวเต็มหมด หาที่เรียนไม่ได้ทุกบริษัทแห่จองคิวช่วง Q4 พร้อมกัน ทำให้วิทยากรและสนามฝึกไม่เพียงพอ หากทำไม่ทันสิ้นปีจะถือว่าผิดกฎหมายทันทีแก้เฉพาะหน้า:
1. แยกทำ 2 ส่วน: หากหาคิวจ้างวิทยากรมาซ้อมอพยพที่บริษัท (In-house) ไม่ได้ ให้รีบส่งพนักงานกลุ่ม 40% ไปเรียนแบบ Public Training ตามศูนย์ฝึกที่เปิดรอบรายสัปดาห์ให้ครบก่อน เพื่อลดความเสี่ยงทางกฎหมายไป 1 เปลาะ
2. หาศูนย์ฝึกนอกพื้นที่: ติดต่อศูนย์ฝึกในจังหวัดใกล้เคียงที่ได้รับใบอนุญาตถูกต้อง (กฎหมายอนุญาตให้ศูนย์ฝึกที่ขึ้นทะเบียนกับกรมฯ สามารถให้บริการข้ามจังหวัดได้)
3. ลงชื่อรอคิวหลุด (Waiting List): แจ้งศูนย์ฝึกไว้ว่าหากมีบริษัทอื่นเลื่อนหรือยกเลิกคิว ให้ติดต่อบริษัทคุณทันที
แก้ระยะยาว: ล็อกปฏิทินบริษัทล่วงหน้า ให้ฝ่าย HR จองคิวศูนย์ฝึกตั้งแต่ เดือนมกราคม เพื่อจัดซ้อมในช่วงเดือนมีนาคม-พฤษภาคมของทุกปี
2. พนักงานลาออกบ่อย จนสัดส่วนคนอบรมต่ำกว่า 40%คำนวณคนอบรมไว้ที่ 40% พอดีเป๊ะ เมื่อมีคนลาออกเพียง 1-2 คน สัดส่วนจะตกลงมาต่ำกว่าเกณฑ์กฎหมายทันทีอบรมเผื่อยอดไว้ที่ 45% – 50% ของจำนวนพนักงานทั้งหมดเสมอ และเมื่อมีการรับพนักงานใหม่เข้ามาเป็นกลุ่ม ให้ทยอยส่งไปอบรม Public Training ทันทีโดยไม่ต้องรอปลายปี
3. ยื่นแผนซ้อมอพยพหนีไฟไม่ทันกำหนด 30 วันเตรียมเอกสารล่าช้า หรือเพิ่งจองศูนย์ฝึกได้ในระยะกระชั้นชิดห้ามฝืนซ้อมแล้วส่งรายงานย้อนหลังเด็ดขาด เพราะเจ้าหน้าที่ตรวจแรงงานจะถือว่าการซ้อมครั้งนั้นเป็นโมฆะและไม่รับรองผล ให้ติดต่อศูนย์ฝึกเพื่อ เลื่อนวันซ้อมจริงออกไป ให้ครบตามกรอบเวลา 30 วันนับจากวันที่ยื่นเอกสาร
4. เอกสารถูกตีกลับ หรือจ้างศูนย์อบรมที่ไม่ได้มาตรฐานศูนย์ฝึกอบรมใบอนุญาตหมดอายุ หรือส่งวิทยากรที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนในนามศูนย์นั้นมาสอนแทนก่อนตกลงจ้าง ให้ขอสำเนาใบอนุญาตขึ้นทะเบียนมาเช็ก วันหมดอายุ และตรวจสอบว่า ชื่อวิทยากรที่มาสอนจริง ตรงกับรายชื่อที่แนบในใบอนุญาตหรือไม่
5. เจ้าหน้าที่เข้าตรวจย้อนหลัง แต่หาเอกสารไม่เจอพนักงานผู้รับผิดชอบคนเก่าลาออก ไม่ได้ส่งมอบงาน ทำให้ไม่มีหลักฐานแสดงต่อเจ้าหน้าที่จัดทำแฟ้ม “ความปลอดภัยด้านอัคคีภัย” แยกไว้ต่างหากทั้งรูปแบบกระดาษและไฟล์สแกน (PDF) โดยเก็บใบรับรองการอบรม 40% ไว้ตลอดอายุการทำงานของพนักงานคนนั้น และเก็บรายงานผลซ้อมอพยพหนีไฟย้อนหลังอย่างน้อย 2-3 ปี

5.การลดหย่อนภาษี 200% (สิทธิประโยชน์ที่บริษัทไม่ควรพลาด)

ค่าใช้จ่ายในการอบรมดับเพลิงขั้นต้น (และค่าซ้อมอพยพหนีไฟในส่วนที่มีการอบรมภาคทฤษฎี/ปฏิบัติไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง) สามารถนำไป หักรายจ่ายในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ 2 เท่า (200%) ตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมการพัฒนาฝีมือแรงงาน พ.ศ. 2545 โดยมีเงื่อนไขและขั้นตอนดังนี้:

  1. เงื่อนไขหลักสูตร: ต้องเป็นการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาฝีมือแรงงานลูกจ้าง มีระยะเวลาฝึกไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง และเป็นค่าใช้จ่ายจริงตามใบเสร็จรับเงิน (ค่าวิทยากร ค่าลงทะเบียน ค่าอาหาร/เบรกในวันอบรม)
  2. การยื่นขอรับรองหลักสูตร:
    • กรณีส่งไปเรียน Public Training: บริษัทไม่ต้องยื่นรับรองหลักสูตรเอง สามารถใช้ใบเสร็จรับเงินและใบรับรองจากศูนย์ฝึกอบรมที่ขึ้นทะเบียนกับกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ไปยื่นหักภาษี 200% กับกรมสรรพากรได้เลย
    • กรณีจัดแบบ In-house Training: ฝ่าย HR ต้องยื่นขอรับรองหลักสูตรและค่าใช้จ่ายต่อ กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน ผ่านระบบออนไลน์ https://e-service.dsd.go.th (ใช้แบบฟอร์ม ฝย/ฝป.1, ฝย/ฝป.2-1, และ ฝย/ฝป.3) โดยสามารถยื่นหลังอบรมเสร็จสิ้นได้ ภายใน 60 วัน (แต่ต้องไม่เกินวันที่ 15 มกราคมของปีถัดไป)

6.สรุปราคาเฉลี่ยในตลาด (อัปเดตปี 2569)

รูปแบบการอบรมหลักสูตรราคาเฉลี่ยในตลาดหมายเหตุ
Public Training (ส่งไปเรียนที่ศูนย์ฝึก)ดับเพลิงขั้นต้น (6 ชม.)1,200 – 1,800 บาท / คนรวมอาหารกลางวัน เบรก อุปกรณ์ฝึก และใบรับรอง เหมาะกับส่ง 1-10 คน
In-house Training (วิทยากรมาสอนที่บริษัท)ดับเพลิงขั้นต้น (40%)12,000 – 16,000 บาท / รุ่นเหมาจ่ายไม่เกิน 40 คน (ตกเฉลี่ยเพียง 300 – 400 บาท/คน)
In-house Training (วิทยากรมาสอนที่บริษัท)ซ้อมอพยพหนีไฟ (100%)10,000 – 15,000 บาท / รุ่นเหมาจ่ายสำหรับพนักงาน 1-200 คน (ราคาขึ้นอยู่กับขนาดอาคาร/ความเสี่ยง)
In-house แพ็กเกจคู่ (จัดจบใน 1 วัน)ดับเพลิงขั้นต้น + ซ้อมอพยพหนีไฟ16,000 – 25,000 บาท / รุ่นคุ้มค่าที่สุด ครอบคลุมทั้ง 2 หลักสูตรในวันเดียว พร้อมบริการช่วยทำเอกสารยื่น

7.ช่องทางการค้นหาศูนย์ฝึกอบรมและคำค้นหาง่ายๆ

ช่องทางการค้นหาที่เชื่อถือได้

  1. เว็บไซต์กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (กองความปลอดภัยแรงงาน): เข้าไปตรวจสอบ “รายชื่อหน่วยงานฝึกอบรมการดับเพลิงขั้นต้นและฝึกซ้อมดับเพลิงและหนีไฟที่ได้รับใบอนุญาต” เพื่อดูรายชื่อศูนย์ฝึกที่ถูกกฎหมายแยกตามจังหวัด
  2. Google Search: ใช้ค้นหาบริษัทที่ปรึกษาด้านความปลอดภัย (Safety Consultant) ในพื้นที่ใกล้เคียง
  3. กลุ่ม Facebook ของสายงาน จป. และ HR: เช่น กลุ่ม จป. ประเทศไทย, ชมรมเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงาน, หรือ กลุ่ม HR แชร์ความรู้ (สามารถโพสต์ประกาศหาคิวว่างหรือถามหาศูนย์ฝึกที่รับงานด่วนช่วงปลายปีได้เร็วที่สุด)

คำค้นหา (Keywords) แนะนำสำหรับใช้หาใน Google / Facebook

`”ตัวอย่าง รายงานผลการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ สอ.1″

หาอบรมแบบเหมาจ่ายที่บริษัท (ครบจบใน 1 วัน):

"อบรมดับเพลิงขั้นต้น และฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ In-house ราคา"

"รับจัดอบรมดับเพลิงขั้นต้น พร้อมซ้อมหนีไฟ [ชื่อจังหวัด เช่น ชลบุรี / ระยอง / สมุทรปราการ]"

หาที่เรียนรายบุคคลด่วน (กรณีคิว In-house เต็ม):

"อบรมดับเพลิงขั้นต้น Public ตารางอบรม 2569"

"อบรมดับเพลิงขั้นต้น บุคคลทั่วไป [ชื่อจังหวัด]"

หาตัวอย่างเอกสารไปปรับใช้:

"ตัวอย่าง แผนการฝึกซ้อมดับเพลิงและฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ word pdf"

สรุปเช็กลิสต์เริ่มต้นทันทีสำหรับมือใหม่ (Step-by-Step Checklist)

  • [ ] ขั้นที่ 1: นับจำนวนพนักงานทั้งหมดในบริษัท ณ ปัจจุบัน แล้วคำนวณยอด 40% (ปัดเศษขึ้น และบวกเผื่ออีก 5-10%)
  • [ ] ขั้นที่ 2: ตรวจสอบแฟ้มประวัติพนักงานว่ามีใครเคยผ่านการอบรมดับเพลิงขั้นต้นมาแล้วบ้าง (ขอสำเนาใบรับรองมานับรวมยอด)
  • [ ] ขั้นที่ 3: ติดต่อศูนย์ฝึกอบรมที่ได้รับอนุญาตจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เพื่อขอใบเสนอราคาและสำเนาใบอนุญาต
  • [ ] ขั้นที่ 4: กำหนดวันอบรมดับเพลิงขั้นต้น (40%) และวันซ้อมอพยพหนีไฟ (100%)
  • [ ] ขั้นที่ 5: ยื่นแผนการฝึกซ้อมอพยพหนีไฟต่อสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานพื้นที่/จังหวัด หรือผ่านระบบ E-Service ล่วงหน้า อย่างน้อย 30 วัน ก่อนวันซ้อมจริง
  • [ ] ขั้นที่ 6: ดำเนินการฝึกซ้อม ถ่ายภาพให้ครบทั้ง 8 ขั้นตอน และยื่นรายงานผลการฝึกซ้อม (แบบ ปอ.1) ภายใน 30 วัน หลังซ้อมเสร็จสมบูรณ์

TFGC ศูนย์ฝึกอบรมดับเพลิงและความปลอดภัย (ระยอง)

ติดต่อสอบถามและสำรองที่อบรมได้ที่:

QR-code-TFGC
https://lin.ee/Z5RgpW8

Complete Guide: Fire Safety Training Laws in Thailand (Requirements, Headcount, Filing Process, Photo Documentation, and Solving Year-End Bottlenecks)

Under Thailand’s Ministerial Regulation on the Prescribing of Standard for Administration and Management of Occupational Safety, Health and Environment in Relation to Fire Prevention and Control B.E. 2555 (2012), every workplace with at least 1 employee is legally required to implement strict fire prevention and suppression measures. Compliance protects lives and property, prevents legal penalties (imprisonment of up to 1 year, a fine of up to 400,000 THB, or both), and ensures insurance claims are not invalidated in the event of a fire.

This step-by-step guide is designed for HR professionals, Safety Officers (JorPor), and business owners who are organizing fire training from scratch.

1. What Training is Required and How Many Employees Must Attend?

Thai law divides fire safety training obligations into 2 mandatory components. Both must be conducted by a training provider officially licensed by the Department of Labour Protection and Welfare (DLPW). Companies cannot conduct this training internally or issue their own certificates.

Comparison Criteria1. Basic Firefighting Training2. Fire Drill and Fire Evacuation Drill
Required HeadcountAt least 40% of total employees in each department/work shift (always round up any fractions)100% of all employees working at the establishment
FrequencyOne-time training per employee (if employee turnover causes the ratio to drop below 40%, new staff must be trained immediately)At least once a year (must be repeated annually)
Duration1 full day (6 hours)Approximately half a day to 1 full day (depending on building size and complexity)
Curriculum & FormatTheory (3 hrs): Fire chemistry, fire classifications (A, B, C, D, K), fire psychology, ignition source prevention, and types of fire extinguishers.
Practice (3 hrs): Hands-on live fire suppression using dry chemical/CO2 extinguishers, fire hose handling, and basic firefighting tactics.
Live On-Site Simulation: Assigning emergency response roles (firefighting, evacuation, first aid, utility shutdown), sounding alarms, evacuating the building to the assembly point, and conducting a headcount.

Note: High-rise buildings, extra-large buildings, and high-risk factories (e.g., facilities storing flammable chemicals) are subject to additional legal requirements, such as establishing an internal Workplace Fire Brigade and undergoing advanced firefighting training.

2. Step-by-Step Execution, Required Forms, and Filing Channels

The entire compliance workflow consists of 4 main stages:

Stage 1: Preparation and Selecting a Training Provider (1–2 Months in Advance)

  1. Calculate Headcount: Count all current employees across every department and shift to determine the 40% quota. (Best practice: Train 45%–50% to create a buffer against staff turnover).
  2. Audit Existing Certificates: Check if any current employees already hold valid Basic Firefighting certificates from previous employers. As long as the certificate was issued by a DLPW-licensed provider, they count toward your 40% quota.
  3. Choose the Training Format:
    • Public Training: Ideal for smaller headcounts (e.g., 1–15 staff). Employees attend scheduled sessions at an external training center alongside other companies.
    • In-House Training: Ideal for larger groups (e.g., 20–30+ staff). Licensed instructors travel to your facility, reducing per-head costs and scheduling disruptions.
  4. Verify Licenses: Before signing a contract or paying a deposit, request a copy of the provider’s DLPW Training Provider Registration License to verify its expiration date and confirm that the assigned instructors are officially registered under that provider.

Stage 2: Submitting the Fire Drill Plan to Authorities

  • For Basic Firefighting Training (40%): No advance government filing is required. Simply complete the training and keep the certificates and attendance records on file at your company.
  • For Fire & Evacuation Drills (100%): You must submit a formal Fire Drill and Evacuation Plan at least 30 days in advance of the scheduled drill date.
    • Where & To Whom: Submit to the Director-General of the DLPW or an authorized representative at your local Area Labour Protection and Welfare Office (by district in Bangkok, or the Provincial Office outside Bangkok), or submit digitally via the DLPW E-Service Portal.
    • Document Package 1 (Submitted at least 30 days before the drill):
      1. Official Cover Letter notifying the authorities of the drill schedule and submitting the plan (on company letterhead).
      2. Fire Drill and Evacuation Plan (detailing objectives, date/time, location, emergency command structure, evacuation route maps, and assembly point locations — your licensed training provider typically drafts this for you).
      3. Copy of the Training Provider’s DLPW License (must be valid and unexpired).
      4. Copies of Instructor ID Cards or official instructor registration lists.

Stage 3: Drill Execution and Mandatory Photo Documentation

On the day of the drill, assign 1–2 staff members to act as dedicated photographers and timekeepers. The photo report submitted to labor inspectors must chronologically document the entire drill from start to finish. (Tip: Enable Date & Time Stamps on the camera). Ensure you capture these 8 mandatory shots:

  1. Theory Briefing: Instructors lecturing and employees attending the classroom session.
  2. Emergency Team Readiness: Staff wearing identifying armbands, vests, or helmets (Firefighting, Evacuation, First Aid, and Utility Shutdown teams).
  3. Fire Detection & Alarm Activation: Simulated fire ignition point, staff activating the Manual Pull Station, or making emergency announcements via PA system/walkie-talkie.
  4. Initial Fire Suppression: The company’s firefighting team operating portable fire extinguishers or deploying fire hoses to control the simulated fire.
  5. Building Evacuation: Employees walking in single file along designated escape routes in an orderly manner (no running, no using elevators), guided by evacuation wardens.
  6. Search, Rescue & First Aid: Search-and-rescue teams assisting simulated victims out of the building, and first-aid teams performing basic medical care (e.g., CPR or smoke inhalation care) at a safe zone.
  7. Assembly Point & Headcount (Crucial): All employees gathered clearly in front of the Assembly Point sign, with department heads conducting a roll call and reporting headcount status to the Incident Commander.
  8. Post-Drill Debriefing: Instructors and management reviewing evacuation times, bottlenecks, and areas for improvement after the drill concludes.

Stage 4: Submitting the Post-Drill Report

Once the evacuation drill is completed, the company must submit the Fire Drill and Evacuation Result Report within 30 days from the date of the drill.

  • Where & To Whom: Submit to the same office (Area/Provincial Labour Protection and Welfare Office or via E-Service).
  • Document Package 2 (Submitted within 30 days after the drill):
    1. Official Cover Letter submitting the post-drill report (on company letterhead).
    2. Fire Drill Result Report Form (Form Por.Or. 1 / official DLPW template) detailing drill outcomes, total evacuation time, and obstacles encountered.
    3. Copy of the Pre-Drill Plan Receipt/Acknowledgment (proving you filed the plan at least 30 days prior).
    4. Attendance Sheet with Employee Signatures (broken down by department, reconciling total active headcount, drill participants, and documented reasons for absences such as sick or annual leave).
    5. Chronological Photo Report (all 8 stages from Stage 3, complete with descriptive captions).
    6. Copies of the Training Provider’s License and Official Completion Certificate issued by the provider after the drill.

Official Links for Forms and Online Filing

You can download official templates (Form Por.Or. 1), sample drill plans, and verify licensed training providers through the Department of Labour Protection and Welfare’s official portals:

  • Department of Labour Protection and Welfare (Main Portal): https://www.labour.go.th
  • Occupational Safety and Health Division (Forms & Licensed Provider Directory): https://osh.labour.go.th (Navigate to “Download Forms” or “Information Services” -> “List of Licensed Training Providers”)
  • DLPW E-Service Portal (Online Filing): https://eservice.labour.go.th (For digital submission of drill plans and reports in supported jurisdictions)

(Tip: Because cover letter formats can vary slightly between Bangkok districts and provincial offices, call your local safety inspector or ask your training provider for their latest district-specific Word templates to avoid formatting rejections).

3. When is the Best Time of Year to Schedule Training?

  • The Golden Window (Recommended): February – June (Q1 – Q2)
    • Why: Annual budgets are freshly approved, teams are less bogged down by year-end closing or peak production targets, and licensed training providers have wide availability. Most importantly, if any filing errors or scheduling delays occur, you still have plenty of time to rectify them within the calendar year.
  • Period to Avoid: October – December (Q4)
    • Why: This is the nationwide compliance bottleneck. Thousands of companies realize late in the year that they have not fulfilled their legal quota, causing instructor schedules and training grounds to book out completely.

4. Common Operational Challenges and How to Solve Them

Common ChallengeRoot Cause & Legal RiskActionable Solutions (Immediate & Long-Term)
1. Year-end crunch: Heavy workload and all training centers are fully bookedCompanies rush to book in Q4 simultaneously. Failing to complete drills by year-end leaves the company in legal violation.Immediate Fixes:
1. Split the compliance tasks: If In-House drill dates are full, immediately send your 40% quota to weekly Public Training sessions so at least one legal requirement is satisfied.
2. Book out-of-province providers: Contact licensed providers in neighboring provinces (DLPW licenses allow providers to operate nationwide across provincial lines).
3. Join Waiting Lists: Ask providers to notify you immediately of last-minute cancellations or postponements.
Long-Term Fix: Lock in your annual safety calendar in January and book your Q1/Q2 dates early.
2. High employee turnover drops the trained ratio below 40%Training exactly 40% leaves zero margin; losing just 1–2 trained staff puts the company out of compliance.Always maintain a buffer of 45%–50% trained staff, and enroll new hires into Public Training sessions quarterly rather than waiting until year-end.
3. Missing the 30-day advance filing deadline for the drill planLate document preparation or last-minute vendor booking.Never proceed with the drill and backdate/submit the report late—labor inspectors will declare the drill void. Coordinate with your provider to postpone the drill date so the full 30-day notice window is legally met.
4. Report rejection due to provider compliance issuesThe training center’s license expired, or an unregistered substitute instructor led the session.Always verify the license expiration date and match the actual instructor’s name against the registered roster before the training day.
5. Missing records during unannounced labor inspectionsStaff turnover in HR/Safety leads to lost physical documents.Maintain a dedicated “Fire Safety Compliance” binder alongside a cloud-backed PDF archive. Retain 40% certificates for the entire duration of each employee’s tenure, and keep annual drill reports for at least 2–3 years.

Quick-Start Step-by-Step Checklist for Beginners

  • [ ] Step 1: Count all active employees and calculate the 40% quota (round up, and add a 5%–10% turnover buffer).
  • [ ] Step 2: Audit HR personnel files to collect existing Basic Firefighting certificates from current staff.
  • [ ] Step 3: Request quotes and copies of valid DLPW licenses from accredited training providers.
  • [ ] Step 4: Lock in dates for both Basic Firefighting Training (40%) and the Annual Fire & Evacuation Drill (100%).
  • [ ] Step 5: File the Fire Drill Plan with your local Labour Protection and Welfare Office (or via E-Service) at least 30 days prior to the drill.
  • [ ] Step 6: Execute the drill, capture all 8 required photographic stages, and submit the Post-Drill Result Report (Form Por.Or. 1) within 30 days after completion.